Darwin Türk düşmanı ya da ırkçı mıydı?

Ara sıra bizim medyada duyduğumuz bir iddiadır, Darwin’in Türk düşmanı olduğu, Türklerin alçak bir ırk olduğunu iddia ettiği. Aslına bakarsanız Darwin’in Türkler hakkındaki düşünceleri konumuzla pek ilgili değil, zira biz Darwin’i savunma derneği değiliz. Bizim milletimiz konusunda böyle düşünceleri vardıysa, “Hata etmiştir,” deriz olay biter. Bizi ilgilendiren adamcağızın bilimsel çalışmaları, politik ya da tarihsel konulardaki görüşleri değil. Eninde sonunda Viktoryen dönemi bir orta sınıf beyefendisinin Türk milletini övmesi bizi göklere çıkarmayacağı gibi yermesi de herhalde zarar vermeyecektir.

Tabi denebilir ki bilimsel bir gerçek olarak ırkçılık yanlıştır, dolayısıyla Darwin’in bu konudaki görüşleri bilimsel olarak evrim kuramına gölge düşürebilir. Bu göreceli olarak biraz daha akla yakın bir itiraz. Ama yine de bunun da geçerliliği yok, zira bilim denen kurumun başarılı olmasının temel sebeplerinden birisi, bilginin o bilgiyi üretenden, keşfedenden bağımsız olarak ele alınması. Dolayısıyla evrim kuramı, temelleri Darwin tarafından atılmış olsa bile, Darwin’in kişisel olarak doğruları ve yanlışlarından bağımsız, bir çok insan tarafından toplanan verilerle desteklenen bir kuram (ya da, Darwin bu konuda haksız olsaydı, yine Darwin’den  bağımsız bu verilerle yanlışlanmış olacaktı).

Yine de, kayda geçmesi için bu iddialarla ilgili bir iki söz söylemekte fayda var. Sadede gelir isek:

Darwin’in Türk düşmanı olduğu iddialarının kaynağı olan şu mektup.

Burada Darwin gerçekten de Türk’lerin Avrupa toplumlarından daha az uygar olduğunu ima ediyor, zira Avrupa toplumları Türkleri “yenmiş” durumda. Ancak gözden kaçmaması gereken bir nokta, bu imayı kabul edersek, bundan birkaç yüz yıl önce de Avrupa’lıların daha az uygar oldugunu söylediğini kabul etmemiz gerekiyor, zira o zaman da Türkler Avrupa’lıları yeniyordu…  Ama yine de bir daha uygar, daha az uygar ayrımı var ki, bu günümüzdeki liberal düşünceler çerçevesinde savunulabilecek bir görüş değil.

Daha genel olarak, “İnsanın Kökeni” kitabından bir pasajın incelemesi şu adreste.

Kısaca, bu pasajda görüldüğü gibi, Darwin gerçekten de ırkları daha uygar daha az uygar diye sıralamış. Tabi, burada “cezayı hafifletici unsurlar” var: Darwin’in yaşadığı zaman, İngiltere’nin koloniyal projelerinin en tepede olduğu zamanlar, ve bu zamanlarda İngiliz toplumu genel olarak diğer ırklara karşı yüksekten bakan, paternalistik bir tavır içindeler. Darwin’in kişisel olarak Türklere ya da herhangi bir halka husumet beslediğini gösteren hiç bir delil yok, adamcağız politik konulardan uzak durmuş zaten genelde. Fakat yine de hepimizin görüşleri, içinde bulunduğumuz toplum tarafından etkileniyor, dolayısıyla Darwin’in uygarlıklar arasında ileri-geri farkı görmesi çok da şaşırtıcı olmamalı. (Tabi eklenebilir ki, o zamanlarda yaşayan Osmanlı’nın bir çok aydını da aynı görüşü– Avrupalıların daha üstün olduğunu) savunuyorlardı.

Her halikarda yukarıda bahsettiğimiz bilimsel kuramların kurucularından bağımsız olduğu gerçeğini tekrar vurgulamamız gerek — Darwin bu fikirlerini açıklayalı 120 seneden fazla zaman geçti. Çağdaş evrim teorisinin kurucusu Darwin olsa da bugünkü evrim anlayışımız onun anlayışıyla bir degil. Günümüzde evrim kuramı ve evrimsel biyologların topladıkları veriler, ırkların birbirinden daha üstün ya da alçak olduğu görüşünü desteklemiyor.  Dolayısıyla Darwin bu konuda ne yazmış olursa olsun, bugünkü evrimsel biyologların ırkçı olmak bir yana, topladıkları veriler ve popülasyonlar arasındaki farkları evrim ışığında açıklamaları ile, ırkçılığa karşı bilimsel kanıtlar ortaya koydukları söylenebilir.

Son olarak, biraz farklı, ama bu meseleyle ilgili bir konu, kölelik konusunda, Darwin’in zamanının toplumsal görüşlerinin oldukca ilerisinde, ve ırkçılıktan uzak oldugunu görebilirsiniz. (Tekrar etmekte fayda var, Darwin köleliğe karşı çıkmamış olsaydı da, bu durum onun ortaya attığı evrim kuramının geçerliliğine gölge düşürmezdi.)

Darwin hayatı boyunca köleliğe şiddetle karşı çıktı. Hatta, bu sene yeni çıkan bir araştırma, Darwin’in köleliğe karşı duydugu öfkenin evrim teorisini yayınlamasındaki motivasyonlarından birisi olduğunu ileri sürüyor.  Zira Darwin’in yaşadığı dönemde, köleliği haklı çıkarmaya çalışanlar zencilerle beyazların farklı türler olduğunu, o yüzden beyazların zencileri kullanmasının normal olduğunu savunuyorlardı. Halbuki Darwin, evrim kuramının bir sonucu olarak, tüm insanların aynı kökenden geldiğini, dolayısıyla eşit olduklarını gösteriyordu, bu da köleliğe karşı güçlü bir argümandı. İlgilenirseniz, kitabın Amazon sayfası burada.

Bu arada, tarihin bir cilvesi olarak, Amerika’da köleliği bitiren başkan olan Abraham Lincoln ile Darwin’in aynı tarihte ve günde doğmuş olmalarını da not etmek gerekir.

Sonuçta, Darwin çok iyi bir bilim insanıydı, ama hatalar da yaptı. Tıpkı kalıtım meselesini tamamen yanlış çözmesi gibi, ırkların uygarlık düzeyleri konusundaki bazı görüşleri de zamanı için normal olsa da bugün savunulacak cinsten değil, ve bizler dahil kimse de bu görüşleri savunmaya çalışmıyor. Öte yandan Darwin’in Türklere karşı özel bir husumet beslediğini işaret eden birşey de yok. O yüzden, başlıktaki soruların yanıtları kısaca, “Hayır,” ve “Hayır, ama zamanının adamıydı,” diyebiliriz.

Ve bütün bunlardan bağımsız olarak, ne Darwin’in bazı konularda hata yapması başka konularda haklı olduğu gerçeğini değiştirir, ne de bugünkü evrimsel biyoloji Darwin’in 120 sene önceki görüşlerine indirgenebilir.
Yazan: Erol Akçay

Share/Save/Bookmark

Yorumlar (5)

EbruMart 25th, 2009 at 09:22

Bir de kadin dusmani diyorlar, bu konuda ne diyorsunuz hocam? 19. yuzyilda kadin-erkek esitliginin en mukemmel bir sekilde vuku buldugu, Viktoryen ahlaki denen kadinlara ozgurluk ve esitlige dayali ahlakin temel alindigi donemde kim bilir ne cinsiyetci, ne kadinlari asagilayici, ne ataerkil laflar etmistir kim bilir. Zaten parasini da kitaba degil ayakkabiya suse puse yatirmis. Siz de bu pis herifin yazdiklarini okuyor ve savunuyorsunuz, kendisi pis o zaman yazdiklari da yanlis olmali. Kesin cenabet dolasmistir galapagoslarda, iyyy!

(Ironi’den anlamayanlar ceza olarak gitsin Evrim101′den bir bolum okusun, sinav yapacagim!)

Murat VatandaşMart 25th, 2009 at 12:20

Bilim adamı topluma hayatıyla ve görüşleriyle değil, işiyle önderlik eder. Charles Darwin öyleydi, Bertrand Russell şöyleydi, Heidegger faşistti, Einstein renksizdi… eee?
Tabi çoğu kişi sözünü dinlediği adamın hocaefendi olmasına alışmış, o taraftan saldırırsam etkili olur zannediyor.

abdullahMart 26th, 2009 at 19:27

bilim insanı ömrünün çoğunu araştırmaya verir sonunda insanlık için yeni bir çağın kapılarını aralamaya başlarlar ordan insanlığa bir ışık tutar tabiki bunu ancak ömrünü araştırmaya vede araşrırmalar sonucu insan, olan insana lazım olduğunda değeri anlaşılır yillar sonrada tartişmalara konu olur. Her bilim adamı çağının önemlli adamıdır.Charles Darwin de bunlardan biridir.

merenMart 26th, 2009 at 20:55

Böyle bir görüş bildirmiş olabilir, bu görüşün doğruluğu/geçerliliği bir hipotez gibi kabul edilerek tartışılabilir, destekleyen düşünceler/varsayımlar eleştirilebilir, vesaire.

Fakat bazı kesimlerin Darwin’in hakkından gelemeyeceğini anlamasının ardından farklı kesimleri de Darwin karşıtı müsamereye dahil etme çabası, onlar açısından bakınca pek anlamlı.

Öte yandan yapılmaya çalışılan çıkarımın (“darwin türk ırkı aşağı diyor, aynı zamanda evrim diyor, ırkımız aşağı değil, dolayısıyla evrim konusunda söyledikleri de yalan“), “ırk” gibi, tamamen rastlantısal şekilde sahip olunan bir diğer sıfata sıkı sıkıya tutunan ve onunla gurur duyacak seviyede sıkışıp kalmış kişiler tarafından fark edilmesi güç olan iki mantık sahtekarlığı (red herring, straw man) içeriyor olması da hiç şaşırtıcı değil.

Bu tip yazıların bu dengeyi aydınlık tarafa doğru dengeleyeceğini ummaktan başka çare yok.

Lütfen bu günlüğe bir WordPress eklentisi olan add-to-any’yi ekleyin. Sosyal paylaşım sitelerinde yazıları paylaşmak kolaylaşsın, yazılanları daha fazla insana ulaştırabilelim.

Selamlar.

Ayse BAğustos 16th, 2011 at 14:05

http://www.izmirizmir.net/mahmut-tolon-darwin-turk-dusmani-miydi-darwin-turkleri-asagiladi-mi-y1985.html
veya yarimada.org kadınlar evrimin daha çok farkında ve

Bir yorum yazın

Yorumunuz