Kitap ve Yarışma: “Türlerin Kökeni”ni okumak artık daha kolay!

Geçtiğimiz Kasım ayında harika bir kitabın çıktığını biliyor muydunuz? Hayır, hayır… 1859 Kasım’ında çıkan ve bu yıl 150. yaşını kutladığımız harika kitaptan bahsetmiyorum. Versus Kitap’tan çıkan ve bir Evrim Çalışkanı olan Murat Gülsaçan’ın çevirdiği “Türlerin Kökeni Resimli Uyarlama”dan bahsediyorum.

Yaban hayat ekolojisi üzerine eğitim almış ödüllü gazeteci ve yazar Michael Keller’in yazdığı ve bilim çizeri Nicolle Rager Fuller’in çizimlerini yaptığı Türlerin Kökeni’nin çizgi roman uyarlaması tek kelimeyle nefis olmuş. Kitap, evrimi anlamakta ya da Türlerin Kökeni’ni okumakta zorlananlara keyifli bir alternatif sunuyor. Her birimizin birer biyolog ya da doğa bilimci olmadığı, dahası çoğumuzun doğadan ve gözlemden uzak yaşadığı şu dönemde, Türlerin Kökeni’nin görselleştirilmesi çok faydalı olacağa benziyor. Aslında evrimi ve Türlerin Kökeni’ni anlamak, bazı olguları ve oluşumları tasavvur etmekte zorlanan zihinlerimizi tıpkı Darwin’in yaptığı gibi özgürleştirmekle hiç de zor değil ancak artık daha da kolay!

Kitabın Türlerin Kökeni’ni ele alışı da oldukça güzel, üç bölümden oluşan kitabın ilk bölümü, Beagle Yolculuğu’ndan dönen genç Darwin’in yağmurlu bir günde Falmouth Limanı’nda karaya ayak basmasıyla başlıyor. Beagle Yolculuğu’nda karşılaştığı olgular ve çocukluğa geri dönüşlerin yaşandığı ve Darwin’in dostlarına yazdığı orijinal mektuplardan alıntıların bulunduğu bu ilk bölüm, Darwin’in yaşamının kitap yayımlanıncaya kadarki dönemine ve kuramı oluşturma sürecine dair kesitler sunuyor. Alfred Russel Wallace’ın evrim kuramını buluşu ve Darwin’e yazdığı mektuptan alıntılara da bu bölümde yer veriliyor. Kitabın üçüncü ve son kısmındaysa Darwin’in ardından günümüze kadar evrim kuramında kaydedilen gelişmelere yer veriliyor. İkinci bölüm Türlerin Kökeni’nin bir özeti olarak karşımıza çıkıyor, gelin kitapta da yer verilen Darwin’in kendi Türlerin Kökeni tasvirinde yaptığı gibi bu bölüme yakından bakalım. Dikkat! Parantez içindeki yorumlar Darwin’in kendi yorumlarıdır. Türlerin Kökeni aslen 12 bölümden oluşuyor ama biz resimli uyarlamada ele alındığı şekliyle ele alacağız:

I. Evcilleştirmenin Etkisinde Değişkenlik ya da evcil bitki ve hayvanların kökeni ve oluşma biçimi: Darwin kitabına, ileride doğal seçilim kavramını daha rahat açıklayabilmek için insanların aşina olduğu yapay seçilim ile başlıyor.

II. Doğanın etkisinde değişkenlik (kısa ve sıkıcı bir bölüm): Bu kısımda ise yapay seçilim ile evcil bitki ve hayvanlarda görülen değişkenliği doğada gördüğü değişkenliğe genişletiyor. Kısa ama hiç de sıkıcı değil.

III. Varolma mücadelesi (kısa ve daha ilgi çekici bir bölüm): Pek çok örnek ve diyagramlarla rekabet ve hayatta kalma mücadelesi anlatılıyor.

IV. Doğal Seçilim ya da En Uygunun Hayatta Kalması (önemli, anlaşılması oldukça güç kısımları var): En uygun olanın gelişme, çiftleşme, üreyip başarılı özelliklerini gelecek nesillere aktarma kavramı yine çok anlaşılır örneklerle, çok anlaşılır biçimde ele alınıyor. Balinanın evrimini ve cennet kuşlarıyla eşeysel seçilimi merak edenlere…

V. Değişkenliğin yasaları (pek çok ilginç olgu): Organizmanın doğası ve doğanın koşullarıyla, bireylerin alabilecekleri biçimleri düzenleyen yasalar üzerine bir kısım ve pek çok ilginç olgu.

VI.-VII. Kuramın Güçlükleri ve Çeşitli İtirazlar: Bu kısımda kurama yöneltilen itirazları Darwin’in nasıl ele aldığı ve onlara nasıl cevap verdiği aktarılmış. Oldukça tatmin edici ve gerekli bir bölüm olmuş.

VIII. İçgüdü (İlginç bir bölüm): Kesinlikle ilginç ve çok yerinde açıklamalarla karşılaşacağınız bir bölüm. Köleci karıncalar nasıl hayatta kalıyor? Bal arıları bu kadar düzgün petek yapmayı nasıl başarıyor?

IX. Melezlik (Uzun ve oldukça ilginç bir bölüm): Resimli uyarlamada uzun ele alınmamış olsa da, farklı türlerin çiftleşebilen üyeleri ve yavrularıyla ilgili ilginç bir kısım.

X. Jeolojik Kayıtların Eksikliği: Fosilleşme sürecinin karmaşıklığının açıklanmaya çalışıldığı ve jeolojik olayların kanıtları nasıl yok ettiğine dair bir kısım.

XI. Canlı varlıkların Jeolojik Ardışımı (Uzun bir bölüm): Türlerin uyarlanma ve hayatta kalmaya çabalama süreci üzerinde duran, sürekli değişimin türlerin gelişmesi gibi bir amacı olmadığını vurgulayan önemli bir kısım.

XII.-XIII. Canlı Varlıkların Coğrafi Dağılımı (Uzun bir bölüm): Bazı türleri neden sadece belli coğrafi çevrede gördüğümüzü ve bulundukları ortama uygunluklarını, köken aldıkları noktalardan başlayan bir mantık çerçevesinde açıklayan diğer bir önemli kısım.

XIV. Canlı Varlıkların Birbirleriyle Akrabalıkları: Morfoloji, Embriyoloji, Körelmiş Organlar (önemli ve bence iyi bir bölüm): Bölümün ismi neyle ilgili olduğunu açıklıyor zaten. Çok güzel anlatımı ve bol örneğiyle bence de iyi bir bölüm Darwin!

XV. Özet ve Sonuç (Kısa bir bölüm): Ve Darwin son açıklamalarını da yaparak
tartışmayı noktalıyor.

Künye:

TÜRLERİN KÖKENİ RESİMLİ UYARLAMA
Orijinal İsim: Charles Darwin’s On the Origin of Species: A Graphic Adaptation
Yazar: Michael Keller
Çizer: Nicole Rager Fuller
Çeviren: Murat Gülsaçan
Yayıncı: Versus Kitap 2009,
Detay: 192 sayfa, Renkli, Resimli

YARIŞMA
Darwin’in 200. yaş gününü kutlamanın en iyi yolu herhalde evrimi Darwin’in kendisinden dinlemek. Eğer hala Türlerin Kökeni’ni okumadıysanız, işte fırsat! Daha önce de yaptığımız gibi sizler için bir yarışma sorusu hazırladık. Aşağıdaki yarışma sorusuna doğru cevap veren kişiler arasından çekilecek kurada seçilen 6 kişi Versus Kitap’tan kitap ödülü kazanacak!

Yarışmaya katılım için herhangi bir yaş sınırı yok. Tek yapmanız gereken cevabı, e-postanızın “konu” kısmına “YARIŞMA-02″ yazıp, ilgili resmi e-postanıza ekleyip, yarisma[at]evrimcaliskanlari.org adresine göndermek ([at] yerine gerçek @ işaretini koymanız gerekiyor).

Unutmayın! E-postanızı 15 Aralık 2009 Salı Türkiye saati ile öğlen 12′ye kadar göndermiş olmanız gerekiyor. 17 Aralık Perşembe günü sonuçları buradan açıklayacağız.

İşte yarışma sorumuz:
 Bu kitap tümüyle renkli çizimlerden oluşurken, orijinal Türlerin Kökeni’nde yalnız bir tane çizim bulunmaktadır. Bunun ne olduğunu biliyor musunuz?

İpucu: Bu resme bu blogdaki bir yazıda da rastlayabilirsiniz. Cevabınızı, bu blog yazısının başlığını yazarak da gönderebilirsiniz.

Ödüller:
3 kişiye Versus Kitap’tan “Türlerin Kökeni Resimli Uyarlama” kitabı
3 kişiye Versus Kitap’tan “Türlerin Kökeni” (Janet Brown’dan Türlerin Kökeni’nin Biyografisi)
Kitap ödülleri için Versus Kitap‘a çok teşekkür ederiz.

Yazan: İstem Fer