Yaşamın kökenine dair: Hidrotermal menfezler

Bilim insanları, yaşamın ilk kez nerede ortaya çıktığı sorusuna cevap bulabilme olasılığı barındıran (gelgit havuzlarından kaplıca ve sıcak su kaynaklarına) pek çok ortamı araştırıyorlar. Bununla birlikte yakın zamanda bazı bilim insanları, yaşamın ilk olarak okyanus derinliklerindeki hidrotermal menfezlerin yakınında ortaya çıktığı hipotezini güçlendiren çalışmalar yaptılar. Bu menfezlerde bulunan kimyasallar ve bu kimyasalların sağladığı enerji, yaşamın evrilmesi için, pek çok kimyasal tepkimeye gerekli olan yakıtı sağlamış olabilir. Üstelik, biyologlar günümüzdeki organizmaların DNA dizilimlerini kullanarak, yaşayan tüm canlıların en yakın zamanda yaşamış ortak atasının izini sürdüler ve bu canlının, hidrotermal menfezlerde yaşamış olması çok olası olan sucul, olağanüstü sıcaklıklarda yaşayan bir mikroorganizma olabileceğine dair bazı izlenimler edindiler. Her ne kadar yaşamın, denizlerin derinliklerindeki bu menfezlerde başladığı hipotezini destekleyen bir dizi kanıt olsa da, emin olmaktan hala çok uzaktayız, ama araştırmalar devam ediyor ve nihayetinde bu araştırmalar yaşamın kökeni için başka ortamları işaret edebilir. (Yaşamın kökeni hakkında daha ayrıntılı bilgi için bu sayfalara göz atabilirsiniz).

fotoğraf www.bio.miami.edu'dan

Hidrotermal menfezler, okyanusların hiç güneş ışığının erişemediği derinliklerindeki “baca”lar. Bu bacalar, topraktaki yarıktan içeri girip magma ile karşılaşınca çok ısınarak geri fışkıran suyun (sıcaklığı 300 santigrattan bile yüksek olabiliyor), dışarıda neredeyse donma noktasında olan soğuk su ile karşılaşınca içinde çözülmüş mineralleri çökeltmesi ile oluşuyor. Menfezler, tektonik levhaların birbirinden ayrılmakta olduğu okyanus şeritlerinde oluşuyor. Hidrotermal menfezin yarattığı kimyasal enerji bakımından zengin bu ortam, inanılmaz çeşitlilikte ve bollukta canlı türüne yaşam alanı sağlıyor.

Wikipediadan

Wikipedia'dan

Hidrotermal menfezler (ve derin denizlerde yaşayan acayip canlı türleri) hakkında, TED‘in düzenlediği konferanslar sırasında yapılan iki harika konuşmayı izleyerek daha çok bilgi edinebilirsiniz. Konuşmaların Türkçe altyazısı mevcut:

İlk konuşma: David Gallo – Okyanusun derinliklerindeki hayata dair
David Gallo bizi, denizaltılar tarafından çekilen renkli videolar aracılığıyla Dünya’nın en karanlık, en vahşi, zehirli ve muhteşem yaşam alanlarına, yaşamın çok acayip, çok esnek ve şaşırtıcı derecede bereketli olduğu okyanus derinliklerindeki vadilere ve volkanik şeritlere götürüyor.

İkinci konuşma: Mike deGruy: Ahtapotun kancasında

Sualtı film yapımcısı Mike deGruy okyanusu on yıllardır yakından inceliyor. Çok iyi bir hatip olan deGruy, gezegenimizin mavi kalbine dair hayranlığını, heyecanını — ve korkularını — paylaşmak için Mavi Görev’de sahneye çıkıyor.

İyi seyirler…

Hazırlayan: B. Duygu Özpolat

(Not: İlk paragraf Evrimi Anlamak’tan).

Share/Save/Bookmark

Bir yorum yazın

Yorumunuz