Sorduğumuz soruya doğru cevap verip NTV Yayınları’ndan “Sevişen Beyin –Eş Bulma Süreci İnsan Doğasını Nasıl Etkiledi” kitabını kazanan talihli okurlarımız şöyle:

Ezgi Altınışık
Gülen Kütükçü
Kaan Özdinçer
Esra Hasan
Gizem Hacimuto

Kazananların yarisma [at] evrimcaliskanlari.org adresine, isim, soyad, telefon numarası ve kitabın postayla gönderileceği adresi en kısa zamanda bildirmeleri gerekiyor.

Sorduğumuz sorunun cevabı şöyle olacaktı:

Bir eklembacaklı, zırhlıyken rahatça hareket edebilir ama değişim ve sertleşme döneminde bu rahatlığı büyük ölçüde engellenecektir. Yumuşak evrede kolay hareket edemeyen canlıların av olma olasılığı bulunur. Bir eklembacaklının, zırhını değiştirirken iç astarını da çıkarması nedeniyle organlarının, uzuvlarının yarılması ya da sıkışması oldukça kolaydır. Bu yaralanmaların ölüm tehlikesi dahi vardır. Ayrıca zırhın sağladığı avantajlar, zırh yokken dezavantaj yaratacaktır. Deri değişim döneminde eklembacaklılar tuzluluk oranı değişimi tehlikesine ya da karada kuruma tehlikesine daha açık hale gelir.

Kitap ödüllü yazılarımız devam edecek! Kaçırmamak için RSS üzerinden bizi takip edebilir, Evrimi Anlamak anasayfasındaki “bizi takip edin” kutusuna e-posta adresinizi girerek haber listemize üye olabilir veya Facebook sayfamıza abone olabilirsiniz.

“Sevişen Beyin –Eş Bulma Süreci İnsan Doğasını Nasıl Etkiledi” isimli kitap yakınlarda NTV Yayınları’ndan çıktı. Çeviri Asım Karaömerlioğlu’na ait.

Evrim konusunda çıkan Türkçe kitapları tanıtma geleneğimizin bir parçası olarak bu kitabı da ilginize sunuyoruz. Bununla birlikte, insan psikolojisinin evrimini ele alan ve bu kitabın yazarının da dahil olduğu Evrimsel Psikoloji alanına dair eleştirilerin evrim bilimi alanında çalışan bilim insanları arasında giderek artmakta olduğu notunu buraya özellikle düşmek istiyoruz. Bu konuda, aramızdan bir Evrim Çalışkanı’nın yazmış olduğu “Evrimsel Psikoloji’nin 4 Hatası” başlıklı yazıya mutlaka göz atmanızı öneriyoruz. Bunların ışığında sözü yayıncıya bırakıyoruz:

Sanatın ve estetiğin kökenleri nerededir? İnsanların “iyi, doğru ve güzel” gibi özelliklere düşkünlüğünün altında yatan evrimsel nedenler nelerdir? İlk bakışta sanki hayatta kalmamızla doğrudan ilintili değilmiş gibi görünen insana dair bu tür “lükslerin,” “süslerin” evriminin altında ne yatıyor? Yüzlerce yıldır tartışılan bu soruya her dönemde farklı farklı yanıtlar verilegeldi. Değişik bilimler, değişik düşünce sistemleri de konuyu farklı ele aldı. NTV Yayınları’ndan çıkan Geoffrey Miller’in Sevişen Beyin adlı yapıtı sanat, nüktedanlık, estetik, felsefe, ahlâk gibi yetilerimizin atalarımızın eş bulma sürecinde seksüel tercihlerine bağlı olarak evrildiğini iddia ediyor. Nasıl ki kuşların sadece hayatta kalmak, bölgelerini savunmak ve iletişim kurmak için çıkardıkları sesler ve şarkılar onların eşlerini cezbetmek için çıkardıkları zarif, sofistike şarkılarla kıyaslandığında çok daha sönük kalıyorsa. Kuşların eş bulma sürecinde yarattıkları bu son derece sofistike şarkıları onlara her açıdan çok pahalıya gelmektedir, ama sanat, estetik, yaratıcılık gibi özelliklerin bir bedeli vardır.

Tavus kuşu erkeğinin kuyruğu bu pahalı bedele en güzel örneği oluşturmaktadır. Tavus kuşlarının o görkemli, şatafatlı kuyrukları bir yandan muazzam enerji gerektirmekte, diğer yandan da onların yırtıcılardan kaçabilme yeteneklerini kösteklemektedir. Bu kuyruklar sanki Darwin’in doğal seçilim kavramıyla alay etmektedir. Ancak bu süslü kuyruklar tavus kuşları dişilerinin eş bulma kriteri olduğu için evrimleşmiştir. ABD’deki New Mexico Üniversitesi Psikoloji bölümü profesörü Dr. Geoffrey Miller sayısız örnekle insanlarda da durumun çok benzeştiğini iddia eder. Ona göre onbinlerce yıllık evrim içinde büyük büyükannelerimizin eş bulma sürecinde yaratıcı, estetik zevkleri gelişkin erkekleri tercih etmeleri ve bu kriteri kızlarına aktarmaları insan zekâsının gelişmesinde seksüel seçilimin önemini göstermektedir. Nasıl ki insan fizyolojisi binlerce yıl boyunca çevresel faktörlerle biçimlenmişse, insan psikolojisi ve davranışları da hiç kuşkusuz evrimden nasibini almış ve evrimleşmiş psikolojik davranışların kendisi de dönüp bir tür olarak insanlığın gelişmesinde son derece önemli roller oynamıştır.

Miller’a göre, çokca zannedildiğinin tersine, insan beyni bir bilgisayar gibi veri işlemeye dayanan ve o nedenle evrimleşmiş bir makineden çok, potansiyel eşlerine kur yapmak için geliştirdikleri karmaşık bir eğlence merkezini çağrıştırmaktadır. Beyin için bir metafor bulmak gerekse bu herhalde askeri ve teknolojik üstünlük için varolan Pentagon ya da NASA’dan çok, diğer insanların beyinlerini etkileme ve biçimlendirme merkezi olarak Hollywood olmalıdır.

Künye:

SEVİŞEN BEYİN

Yazar: Geoffrey Miller

Çeviren: Asım Karaömerlioğlu

NTV Yayınları; İstanbul, 2010,

14 x 20 cm, 465 sayfa, Türkçe, Karton Kapak.

YARIŞMA

Daha önce yaptığımız gibi sizler için bir yarışma sorusu hazırladık. Aşağıdaki yarışma sorusuna doğru cevap veren kişiler arasından çekilecek kurada seçilen 5 kişi NTV Yayınları’ndan kitap kazanacak. Yarışmaya katılım için herhangi bir yaş sınırı yok. Tek yapmanız gereken, e-postanızın “konu” kısmına “YARIŞMA-05″ yazıp, cevabı e-postanızda belirtip, yarisma[at]evrimcaliskanlari.org adresine göndermek ([at] yerine @ işaretini koymanız gerekiyor).

Unutmayın! E-postanızı 13 Ağustos 2010 Cuma Türkiye saati ile gece 12:00′a kadar göndermiş olmanız gerekiyor. 16 Ağustos Pazartesi günü sonuçları açıklayacağız.

İşte yarışma sorumuz:

Bu yarışmadaki sorumuz peygamberdevesi karidesi bölümünden geliyor. Peygamberdevesi karidesi, bir eklembacaklı karakteristiği olan dış iskelet yapısına sahiptir. Birçok yenilik getiren dış iskelet, örneğin, eklembacaklıların avcılara karşı korunmasına ve av karşısında güçlü olmasına imkan sağlar. Yine eklembacaklıların denizde tuz oranında meydana gelebilecek küçük değişimlerden etkilenmesini veya karasal olanların açık havada kurumasını engeller. Fakat dış iskelet avantajlarının yanında önemli bir dezavantaj da yaratır: Değişmez bir şekle sahip zırhlı elbiselerini giymeleri, eklembacaklıların küçülen zırhlarını geride bırakmalarını gerekli kılmıştır. Yani vücudun büyümesine çözüm olarak evrim, eklembacaklıların deri değiştirerek yeni zırhlara geçmelerine yol açmıştır. Yalnız bu deri değiştirme de bazı tehlikelere kapı aralamıştır. Sorumuz bu tehlikelerin neler olduğu.

Sorduğumuz soruya doğru cevap verip Yazılama Yayınevi’nden “Bilim İnsanlarımız Darwin’i Selamlarken” kitabını kazanan talihli okurlarımız şöyle:

Zuhal Sağdıç, Cüneyt Mızrak, Mahmut Ercan Yıldırım

Kendilerini kutluyoruz.

Kazananların yarisma [at] evrimcaliskanlari.org adresine, isim, soyad, telefon numarası ve kitabın postayla gönderileceği adresi en kısa zamanda bildirmeleri gerekiyor.

Sorduğumuz sorunun cevabı şöyle olacaktı:

Yayılım hipotezini sınamak için başvurulan moleküler yöntem sonucu oluşturulan akrabalık ağacı (soyoluş), aynı adada yaşayan bireylerin birbirlerine, farklı adalarda yaşayan bireylerden daha yakın olduğunu gösteriyor. Yani DNA verileri adalar arası böcek yayılımının morflardaki 2:1 oranını oluşturmak için yetersiz kalacak kadar az olduğuna işaret ediyor. Bu durumda yayılım hipotezini öne süren bilim insanları bu hipotezden vazgeçmek durumunda kalmışlardır.

Kitap ödüllü yazılarımız devam edecek! Kaçırmamak için RSS üzerinden bizi takip edebilir, Evrimi Anlamak anasayfasındaki “bizi takip edin” kutusuna e-posta adresinizi girerek haber listemize üye olabilir veya Facebook sayfamıza abone olabilirsiniz.

Mayıs 2009′da düzenlenen II. Evrim, Bilim ve Eğitim Sempozyumu‘nu kaçırdıysanız müjde.  Sempozyumdaki konuşmaların içeriği bir kitap olarak derlendi ve “Bilim İnsanlarımız Darwin’i Selamlarken” adıyla geçtiğimiz günlerde Yazılama Yayınevi’nden çıktı. “Evrimsel Düşüncenin Tarihi ve Evrim Felsefesi”, “Günlük Yaşamımızda Evrim ve Evrime Örnekler”, “Evrim ve Diğer Disiplinler”, “Toplumda Evrim Tartışması” ve “Evrim Öğretimi” bölümlerine ayrılmış 25 makaleden oluşan bu derleme değişik bilimsel disiplinlerden 27 bilim insanımızın konuya ilişkin katkılarını içeriyor.

Künye:

BİLİM İNSANLARIMIZ DARWİN’İ SELAMLARKEN

Hazırlayan: Alper Dizdar
Dizi: Yaşamın İçinden
Yayıncı: Yazılama Yayınevi
Kapak: Heval Deniz Çakıcıoğlu
Sayfa sayısı: 262
Ebatı: 16.5×23 cm.
Fiyatı: 18 YTL

YARIŞMA

Daha önce yaptığımız gibi sizler için bir yarışma sorusu hazırladık. Aşağıdaki yarışma sorusuna doğru cevap veren kişiler arasından çekilecek kurada seçilen 3 kişi Yazılama Yayınevi’nden kitap kazanacak. Yarışmaya katılım için herhangi bir yaş sınırı yok. Tek yapmanız gereken, e-postanızın “konu” kısmına “YARIŞMA-04″ yazıp, cevabı e-postanızda belirtip, yarisma[at]evrimcaliskanlari.org adresine göndermek ([at] yerine @ işaretini koymanız gerekiyor).

Unutmayın! E-postanızı 23 Mayıs 2010 Pazar Türkiye saati ile gece 12:00′a kadar göndermiş olmanız gerekiyor. 26 Mayıs Çarşamba günü sonuçları buradan açıklayacağız.

İşte yarışma sorumuz:

Bu seferki sorumuz Evrimi Anlamak’taki Şenyüz Örümcekleri bölümünden geliyor.

Hawai Adaları’ındaki şenyüzlü örümcekler çok çeşitli morflara sahiptir. Renklerindeki ve dolayısıyla genlerindeki bu çeşitliliğe rağmen, bütün şenyüz örümcekleri aynı türdür. Örümceklerin tebessümlü desenlerinin evrimini incelemek için adaya gelen araştırmacılar,örümcek  popülasyonunun kabaca üçte ikisinin düz sarı tipte olduğunu, üçte birinin ise diğer desenleri taşıdığını buldular. Bu durumun evrilmesinin sebebi olarak ortaya ilk attıkları hipotez yayılım hipoteziydi. Yayılım hipotezini sınamak için iki veri kaynağı kullandılar ve bu kaynaklardan biri örümceklerin DNAsı idi. DNA verileri ile oluşturdukları akrabalık ağacı (soyoluş) araştırmacıların bu hipotez hakkında ne çıkarımda bulunmasına sebep olmuştur?

İyi şanslar!

Sorduğumuz soruya doğru cevap verip Kuzey Yayınları’ndan Richard Dawkins’in “Yeryüzündeki En Büyük Gösteri” kitabını kazanan talihli okurlarımız şöyle:

Çiçek Dilek Bakanay, Ulaş Burak, Hasan Suphi, Uygar Mitat, Damla Beton

Kendilerini kutluyoruz.

Kazananların yarisma [at] evrimcaliskanlari.org adresine, isim, soyad, telefon numarası ve kitabın postayla gönderileceği adresi en kısa zamanda bildirmeleri gerekiyor.

Sorduğumuz soruların cevabı şöyle olacaktı:

1) CEVAP: A, C, D.

Açıklama: Dişi balıklar eşleşmek için açık renkli yüzeyde göze çarpan renkli lepistesleri tercih ederler. Bu yüzden A, C ve D şıklarındaki balıklar eşeysel seçilim sonucu tercih edilmiş olur. B şıkkındaki balık hem ortamla benzer renge sahip olduğundan hem de göze çarpmasını sağlayacak deseni olmadığından dişiler tarafından seçilmez veya renkli balıklara oranla çok daha az seçilir.

2) CEVAP: B

Açıklama: Burada ortamda bir avcı var. Avcı, göze çarpan renkli balıkları yakalayacağından, A, C ve D şıklarındaki balıkların hayatta kalma oranı düşecektir. Bu da zamanda B şıkkındaki balığın seçilmesi ile sonuçlanacaktır.

Kitap ödüllü yazılarımız devam edecek! Kaçırmamak için RSS üzerinden bizi takip edebilir, Evrimi Anlamak anasayfasındaki “bizi takip edin” kutusuna e-posta adresinizi girerek haber listemize üye olabilir veya Facebook sayfamıza abone olabilirsiniz.

Evrim kuramının kalbinde yatan temel fikir, yaşamın milyarlarca yıldır var olduğu ve zaman içinde değişime uğradığıdır. Kanıtların ezici çoğunluğu bu gerçeği destekler. Bilim insanları evrimin detayları hakkında tartışmaya devam ediyorlar, ancak yeryüzündeki yaşamın uzun bir geçmişe sahip olup olmadığı ve türlerin birbirinden türeyip türemediği soruları, en azından iki yüzyıldır olumlu yanıtlanıyor.

Hatırlarsanız geçtiğimiz aylarda Evrim Çalışkanlarına da destek veren, artık hepimizin tanıdığı Richard Dawkins, Eylül 2009’da Darwin yılı şerefine yeni kitabı The Greatest Show on Earth’ü yayınlamıştı. Her biri aynı zamanda Evrim Çalışkanı olan çevirmenlerden oluşan ufak bir ekip, kitabın Türkçe’si için uzun zamandır titizlikle çalışıyordu ve kitap Yeryüzündeki En Büyük Gösteri adıyla Mart 2010 ayı içerisinde raflardaki yerini aldı. Kitabın önsözünü ve 1. bölümünü buradan sizlerle paylaşıyoruz. O sayfalardan da okuyabileceğiniz gibi, Dawkins artık yığınla birikmiş olan evrimin kanıtlarını okurları için güzelce özetlemek istemiş ve bunu da her zamanki akıcı ve açıklayıcı diliyle oldukça başarılı bir şekilde yapmış. Kitapta pek çok evrimsel hikaye ve güncel bilimsel bulgular, olgusal açıklama, felsefi çıkarım ve deneysel uygulama anlaşılır görseller ve öğretici örneklerle okuyucuya aktarılıyor. Ama Dawkins elbette bu bilgileri Darwin’den Wallace’a pek çok bilim insanından şairlere ve yazarlara kadar ilgiyle okuyacağınız alıntılarla da zenginleştiriyor. “Evrimi Anlamak Hayatı Anlamaktır” diyor ve bu kitabı keyifle okuyacağınızı umuyoruz.

Künye:

YERYÜZÜNDEKİ EN BÜYÜK GÖSTERİ – Evrimin Kanıtları
Orijinal İsim: The Greatest Show on Earth – The Evidence For Evolution
Yazar: Richard Dawkins
Çevirenler: İstem Fer, Kahraman İpekdal, B. Duygu Özpolat ve Uygar Polat
Editör: Uygar Polat, Tunç Tuncay Bilgin
Yayıncı: Kuzey Yayınları 2010,
Detay: 444 sayfa

YARIŞMA (Güncelleme: Yarışma sona ermiş bulunmaktadır)

Daha önce yaptığımız gibi sizler için bir yarışma sorusu hazırladık. Aşağıdaki yarışma sorusuna doğru cevap veren kişiler arasından çekilecek kurada seçilen 5 kişi Kuzey Yayınları’ndan kitap ödülü kazanacak. Yarışmaya katılım için herhangi bir yaş sınırı yok. Tek yapmanız gereken, e-postanızın “konu” kısmına “YARIŞMA-03″ yazıp, cevabı e-postanızda belirtip, yarisma[at]evrimcaliskanlari.org adresine göndermek ([at] yerine @ işaretini koymanız gerekiyor).

Unutmayın! E-postanızı 8 Nisan 2010 Perşembe Türkiye saati ile gece 12:00′a kadar göndermiş olmanız gerekiyor. 12 Nisan Pazartesi günü sonuçları buradan açıklayacağız.

İşte yarışma sorumuz: Bu soru, Evrimi Anlamak’ta ilk kez buradan yayınladığımız yeni bir bölüm olan “Evrim Biliminin Kanıtları“ndan geliyor. Bölümü okuduğunuzda Endler’in lepistesler hakkında yaptığı bilimsel araştırmalarının anlatıldığı bir sayfaya rastlayacaksınız. Burada, seçilim baskısının lepisteslerin renk ve desenleri üzerinde nasıl bir etkiye sahip olduğundan bahsediliyor.

Endler’in yazıda sözü edilen deneylerinde, ortamda avcı bulunmadığı durumda etkili olan seçilim eşeysel seçilimdi. Aşağıdaki balıkların hepsinin avcı bulunmayan beyaz (çok açık renk ve desensiz) çakıllı bir havuzda bulundukları durumda: (Soru 1) aralarından hangisinin veya hangilerinin seçilmesini beklersiniz? (Soru 2) Eğer ortama avcı bir tür sokulursa hangisinin veya hangilerinin seçilmesini beklersiniz? (Cevaplarınızı 1. ve 2. soru için şıkları yazarak göndermeniz yeterli).

İpucu: Evrim Biliminin Kanıtları bölümünde Endler’in deneyinin anlatıldığı sayfadaki “Daha Fazlasını Keşfet” bağlantısını mutlaka okuyun!

Ödül: Richard Dawkins’in son kitabı Yeryüzündeki En Büyük Gösteri’nin Türkçe çevirisi.

İyi şanslar!

1) Evrime Isınmak

Küresel ısınma (iklim değişikliği), adı üstünde, sıcak bir konu. Her ne kadar küresel ısınmanın sebebi, yani insanoğlunun üretimleri sonucu ortaya çıkan sera gazlarının sıcaklık artışına sebep olması, yeni bir haber değilse de, küresel ısınmanın etkileri hep manşetlerde. Hatırlarsanız, bir Evrim Çalışkanı olan Dr. Arpat Özgül’ün de küresel ısınma yüzünden küçülen koyunlar ile ilgili makalesi geçtiğimiz sene Science dergisinde yayınlanmıştı (haberi buradaydı). Yayına hazırladığımız bu yazı ise, konunun ayrıntılarına ve küresel ısınmanın başka türlerde sebep olduğu evrimsel değişikliklere değiniyor. Bu yazının sonunda öğretmenlerimizin derslerde kullanabilecekleri tartışma soruları var.

2) Evrim Biliminin Katkıları: Tarım

Evrim kuramının tarım bitkilerini koruyup geliştirebilmemiz için bize pek çok açıdan nasıl yardımcı olduğunu keşfedin. Bu yazı genetik çeşitlilik, hastalıklara direnç ve tarım zararlılarını kontrol altına alma konularına odaklanıyor ve şu soruları cevaplıyor: Evrim Dünya’daki besin üretimini nasıl etkiler? Genetik çeşitlilik eksikliği tahıllara nasıl zarar verir? Evcil tahılların evrimsel tarihini anlamak neden önemlidir? Zararlılar zararlıkırana karşı nasıl direnç kazanırlar/geliştirirler?

3) Kansere, Evrimin Merceğinden Yeni Bir Bakış

Amerika Birleşik Devletleri’nde sadece bu yıl 200.000 kadına göğüs kanseri tanısı kondu. Bu yüzden bu araştırmalara bütçe yaratılması, araştırma sonuçlarıyla milyonlarca insanın hayat kalitesinin ve yaşama olasılığının yükselmesini sağlayabilir. Fakat artan ilgi ve paraya rağmen, göğüs kanseri ve diğer kanser türlerinin tedavisi, hepimizin bildiği gibi, oldukça zor. Evrimin merceğinden bakmak, kanser tedavisinin neden pek kolay olmadığını ve kanserde yeni tedavi yöntemlerinin neden gerekli olduğunu açıklamaya yardımcı oluyor. Bu yazının sonunda da öğretmenlerimizin derslerde kullanabilecekleri tartışma soruları var.

Keyifli okumalar!

Evrim Çalışkanları

Küçük bir hatırlatma: Yeni yayınlanan bölümlerden haberdar olmak için Evrimi Anlamak ana sayfasındaki “bizden haber alın” kutusuna e-posta adresinizi yazarak haber listemize üye olabilir veya Facebook sayfamızdan yenilikleri ve etkinlik haberlerini takip edebilirsiniz. Ayrıca yeni bölümlerin listesine bu sayfadan da ulaşabilirsiniz. Önerileriniz, sorularınız veya bize katkı koyabileceğiniz konular için bu blogdaki “hakkımızda” sayfasındaki e-posta adresinden bizlerle bağlantıya geçebilir veya bu yazıya yorum yazarak düşüncelerinizi bizlerle paylaşabilirsiniz.

Sorduğumuz soruya doğru cevap verip Versus Kitap’tan hediye kitap kazanan talihli okurlarımız şöyle:

Güçlü Ateşoğlu, Mustafa Yılmaz ve Özgür İnce Versus Kitap’tan “Türlerin Kökeni Resimli Uyarlama” kitabını kazandılar.

Gamze Ayaz, Fatih Kuzak ve Hasan Başaran ise Versus Kitap’tan “Türlerin Kökeni” (Janet Brown’dan Türlerin Kökeni’nin Biyografisi) kitabını kazandılar.

Kendilerini kutluyoruz.

Kazananların yarisma [at] evrimcaliskanlari.org adresine, isim, soyad, telefon numarası ve kitabın postayla gönderileceği adresi en kısa zamanda bildirmeleri gerekiyor.

Cevap, “Yaşam Ağacı” olacaktı:

Bu resim aynı zamanda blogdaki “Biyolojik Evrimin İki Temeli” yazımızda yer almıştı.

Kitap ödüllü yazılarımız devam edecek! Kaçırmamak için RSS üzerinden bizi takip edebilir veya Evrimi Anlamak anasayfasındaki “bizi takip edin” kutusuna e-posta adresinizi girerek haber listemize üye olabilirsiniz.

Yaban hayat ekolojisi üzerine eğitim almış ödüllü gazeteci ve yazar Michael Keller’in yazdığı ve bilim çizeri Nicolle Rager Fuller’in çizimlerini yaptığı Türlerin Kökeni’nin çizgi roman uyarlaması tek kelimeyle nefis olmuş. Kitap, evrimi anlamakta ya da Türlerin Kökeni’ni okumakta zorlananlara keyifli bir alternatif sunuyor. Her birimizin birer biyolog ya da doğa bilimci olmadığı, dahası çoğumuzun doğadan ve gözlemden uzak yaşadığı şu dönemde, Türlerin Kökeni’nin görselleştirilmesi çok faydalı olacağa benziyor. Aslında evrimi ve Türlerin Kökeni’ni anlamak, bazı olguları ve oluşumları tasavvur etmekte zorlanan zihinlerimizi tıpkı Darwin’in yaptığı gibi özgürleştirmekle hiç de zor değil ancak artık daha da kolay!

Kitabın Türlerin Kökeni’ni ele alışı da oldukça güzel, üç bölümden oluşan kitabın ilk bölümü, Beagle Yolculuğu’ndan dönen genç Darwin’in yağmurlu bir günde Falmouth Limanı’nda karaya ayak basmasıyla başlıyor. Beagle Yolculuğu’nda karşılaştığı olgular ve çocukluğa geri dönüşlerin yaşandığı ve Darwin’in dostlarına yazdığı orijinal mektuplardan alıntıların bulunduğu bu ilk bölüm, Darwin’in yaşamının kitap yayımlanıncaya kadarki dönemine ve kuramı oluşturma sürecine dair kesitler sunuyor. Alfred Russel Wallace’ın evrim kuramını buluşu ve Darwin’e yazdığı mektuptan alıntılara da bu bölümde yer veriliyor. Kitabın üçüncü ve son kısmındaysa Darwin’in ardından günümüze kadar evrim kuramında kaydedilen gelişmelere yer veriliyor. İkinci bölüm Türlerin Kökeni’nin bir özeti olarak karşımıza çıkıyor, gelin kitapta da yer verilen Darwin’in kendi Türlerin Kökeni tasvirinde yaptığı gibi bu bölüme yakından bakalım. Dikkat! Parantez içindeki yorumlar Darwin’in kendi yorumlarıdır. Türlerin Kökeni aslen 12 bölümden oluşuyor ama biz resimli uyarlamada ele alındığı şekliyle ele alacağız:

I. Evcilleştirmenin Etkisinde Değişkenlik ya da evcil bitki ve hayvanların kökeni ve oluşma biçimi: Darwin kitabına, ileride doğal seçilim kavramını daha rahat açıklayabilmek için insanların aşina olduğu yapay seçilim ile başlıyor.

II. Doğanın etkisinde değişkenlik (kısa ve sıkıcı bir bölüm): Bu kısımda ise yapay seçilim ile evcil bitki ve hayvanlarda görülen değişkenliği doğada gördüğü değişkenliğe genişletiyor. Kısa ama hiç de sıkıcı değil.

III. Varolma mücadelesi (kısa ve daha ilgi çekici bir bölüm): Pek çok örnek ve diyagramlarla rekabet ve hayatta kalma mücadelesi anlatılıyor.

IV. Doğal Seçilim ya da En Uygunun Hayatta Kalması (önemli, anlaşılması oldukça güç kısımları var): En uygun olanın gelişme, çiftleşme, üreyip başarılı özelliklerini gelecek nesillere aktarma kavramı yine çok anlaşılır örneklerle, çok anlaşılır biçimde ele alınıyor. Balinanın evrimini ve cennet kuşlarıyla eşeysel seçilimi merak edenlere…

V. Değişkenliğin yasaları (pek çok ilginç olgu): Organizmanın doğası ve doğanın koşullarıyla, bireylerin alabilecekleri biçimleri düzenleyen yasalar üzerine bir kısım ve pek çok ilginç olgu.

VI.-VII. Kuramın Güçlükleri ve Çeşitli İtirazlar: Bu kısımda kurama yöneltilen itirazları Darwin’in nasıl ele aldığı ve onlara nasıl cevap verdiği aktarılmış. Oldukça tatmin edici ve gerekli bir bölüm olmuş.

VIII. İçgüdü (İlginç bir bölüm): Kesinlikle ilginç ve çok yerinde açıklamalarla karşılaşacağınız bir bölüm. Köleci karıncalar nasıl hayatta kalıyor? Bal arıları bu kadar düzgün petek yapmayı nasıl başarıyor?

IX. Melezlik (Uzun ve oldukça ilginç bir bölüm): Resimli uyarlamada uzun ele alınmamış olsa da, farklı türlerin çiftleşebilen üyeleri ve yavrularıyla ilgili ilginç bir kısım.

X. Jeolojik Kayıtların Eksikliği: Fosilleşme sürecinin karmaşıklığının açıklanmaya çalışıldığı ve jeolojik olayların kanıtları nasıl yok ettiğine dair bir kısım.

XI. Canlı varlıkların Jeolojik Ardışımı (Uzun bir bölüm): Türlerin uyarlanma ve hayatta kalmaya çabalama süreci üzerinde duran, sürekli değişimin türlerin gelişmesi gibi bir amacı olmadığını vurgulayan önemli bir kısım.

XII.-XIII. Canlı Varlıkların Coğrafi Dağılımı (Uzun bir bölüm): Bazı türleri neden sadece belli coğrafi çevrede gördüğümüzü ve bulundukları ortama uygunluklarını, köken aldıkları noktalardan başlayan bir mantık çerçevesinde açıklayan diğer bir önemli kısım.

XIV. Canlı Varlıkların Birbirleriyle Akrabalıkları: Morfoloji, Embriyoloji, Körelmiş Organlar (önemli ve bence iyi bir bölüm): Bölümün ismi neyle ilgili olduğunu açıklıyor zaten. Çok güzel anlatımı ve bol örneğiyle bence de iyi bir bölüm Darwin!

XV. Özet ve Sonuç (Kısa bir bölüm): Ve Darwin son açıklamalarını da yaparak
tartışmayı noktalıyor.

Künye:

TÜRLERİN KÖKENİ RESİMLİ UYARLAMA
Orijinal İsim: Charles Darwin’s On the Origin of Species: A Graphic Adaptation
Yazar: Michael Keller
Çizer: Nicole Rager Fuller
Çeviren: Murat Gülsaçan
Yayıncı: Versus Kitap 2009,
Detay: 192 sayfa, Renkli, Resimli

YARIŞMA
Darwin’in 200. yaş gününü kutlamanın en iyi yolu herhalde evrimi Darwin’in kendisinden dinlemek. Eğer hala Türlerin Kökeni’ni okumadıysanız, işte fırsat! Daha önce de yaptığımız gibi sizler için bir yarışma sorusu hazırladık. Aşağıdaki yarışma sorusuna doğru cevap veren kişiler arasından çekilecek kurada seçilen 6 kişi Versus Kitap’tan kitap ödülü kazanacak!

Yarışmaya katılım için herhangi bir yaş sınırı yok. Tek yapmanız gereken cevabı, e-postanızın “konu” kısmına “YARIŞMA-02″ yazıp, ilgili resmi e-postanıza ekleyip, yarisma[at]evrimcaliskanlari.org adresine göndermek ([at] yerine gerçek @ işaretini koymanız gerekiyor).

Unutmayın! E-postanızı 15 Aralık 2009 Salı Türkiye saati ile öğlen 12′ye kadar göndermiş olmanız gerekiyor. 17 Aralık Perşembe günü sonuçları buradan açıklayacağız.

İşte yarışma sorumuz:
 Bu kitap tümüyle renkli çizimlerden oluşurken, orijinal Türlerin Kökeni’nde yalnız bir tane çizim bulunmaktadır. Bunun ne olduğunu biliyor musunuz?

İpucu: Bu resme bu blogdaki bir yazıda da rastlayabilirsiniz. Cevabınızı, bu blog yazısının başlığını yazarak da gönderebilirsiniz.

Ödüller:
3 kişiye Versus Kitap’tan “Türlerin Kökeni Resimli Uyarlama” kitabı
3 kişiye Versus Kitap’tan “Türlerin Kökeni” (Janet Brown’dan Türlerin Kökeni’nin Biyografisi)
Kitap ödülleri için Versus Kitap‘a çok teşekkür ederiz.

Yazan: İstem Fer

Güzel sesli cırcır böceği ile sessiz ama kurnaz cırcırböceğinin bu komik hikayesinin aslında gerçek bilimsel verilerden yola çıkılarak kaleme alındığını biliyor muydunuz? Biz de bilmiyorduk, Evrimi Anlamak sitesi için yakın zamanda çevirdiğimiz bir yazı meğer tam da bunu anlatıyormuş!

Hawaii Adaları’ndan biri olan Kauai’de yaşayan cırcır böcekleri parazit sineklerin saldırısına uğramaya başlayınca, aralarından ses çıkaramayan kanatlara sahip bir azınlık doğal seçilimin etkisi ile hayatta kalmayı başarmış. Normalde  kanatlarını birbirine sürterek şarkı söyleyen erkek cırcır böceklerinin dişilerle çiftleşme oranı sessiz cırcırlara göre çok daha yüksektir. Fakat söz konusu parazit sineklerin istilasına uğramış Kauai Adası olunca, cırcır böcekleri arasından kendilerini parazit sineklere duyurmayan sessiz bireyler avantajlı çıkmış. Bu, görece kısa zaman diliminde gözlenebilen evrimsel olaylara harika örnek teşkil ediyor.

Biyolog Marlene Zuk, John Rotenberry ve Robin Tinghitella’nın araştırmasını daha ayrıntılı okumak için buraya tıklayın. Bu yazının sonunda öğretmenler için sınıfta kullanabilecekleri çalışma soruları da bulunuyor.

Eğer hala okumad fırsatı bulamadıysanız, Evrimi Anlamak sitesindeki “Kurnaz olanın hayatta kalması” isimli çizgiromana da mutlaka göz atın.

YARIŞMA SONUÇLARI

Yarışmada sorduğumuz soruya doğru cevap verip Optimist Kitap’tan hediye kitap kazanan talihli okurlarımız şöyle:

Emel Akdoğan – Optimist’ten seçeceği herhangi bir kitabı kazandı. (Kitapların listesine buradan veya şuradan ulaşabilirsiniz.)

Tijen Bergin, Osman Tuna Gökgöz ve Zeynep Reyhan Koç ise Darwin ve Beagle Gemisi’yle Yolculuğu kitabını kazandılar.

Kazananların yarisma [at] evrimcaliskanlari.org adresine, isim, soyad, telefon numarası ve kitabın postayla gönderileceği adresi en kısa zamanda bildirmeleri gerekiyor.

Yazan: B. Duygu Özpolat