Mayıs 2009′da düzenlenen II. Evrim, Bilim ve Eğitim Sempozyumu‘nu kaçırdıysanız müjde. Sempozyumdaki konuşmaların içeriği bir kitap olarak derlendi ve “Bilim İnsanlarımız Darwin’i Selamlarken” adıyla geçtiğimiz günlerde Yazılama Yayınevi’nden çıktı. “Evrimsel Düşüncenin Tarihi ve Evrim Felsefesi”, “Günlük Yaşamımızda Evrim ve Evrime Örnekler”, “Evrim ve Diğer Disiplinler”, “Toplumda Evrim Tartışması” ve “Evrim Öğretimi” bölümlerine ayrılmış 25 makaleden oluşan bu derleme değişik bilimsel disiplinlerden 27 bilim insanımızın konuya ilişkin katkılarını içeriyor.
Künye:
BİLİM İNSANLARIMIZ DARWİN’İ SELAMLARKEN
Hazırlayan: Alper Dizdar
Dizi: Yaşamın İçinden
Yayıncı: Yazılama Yayınevi
Kapak: Heval Deniz Çakıcıoğlu
Sayfa sayısı: 262
Ebatı: 16.5×23 cm.
Fiyatı: 18 YTL
YARIŞMA
Daha önce yaptığımız gibi sizler için bir yarışma sorusu hazırladık. Aşağıdaki yarışma sorusuna doğru cevap veren kişiler arasından çekilecek kurada seçilen 3 kişi Yazılama Yayınevi’nden kitap kazanacak. Yarışmaya katılım için herhangi bir yaş sınırı yok. Tek yapmanız gereken, e-postanızın “konu” kısmına “YARIŞMA-04″ yazıp, cevabı e-postanızda belirtip, yarisma[at]evrimcaliskanlari.org adresine göndermek ([at] yerine @ işaretini koymanız gerekiyor).
Unutmayın! E-postanızı 23 Mayıs 2010 Pazar Türkiye saati ile gece 12:00′a kadar göndermiş olmanız gerekiyor. 26 Mayıs Çarşamba günü sonuçları buradan açıklayacağız.
İşte yarışma sorumuz:
Bu seferki sorumuz Evrimi Anlamak’taki Şenyüz Örümcekleri bölümünden geliyor.
Hawai Adaları’ındaki şenyüzlü örümcekler çok çeşitli morflara sahiptir. Renklerindeki ve dolayısıyla genlerindeki bu çeşitliliğe rağmen, bütün şenyüz örümcekleri aynı türdür. Örümceklerin tebessümlü desenlerinin evrimini incelemek için adaya gelen araştırmacılar,örümcek popülasyonunun kabaca üçte ikisinin düz sarı tipte olduğunu, üçte birinin ise diğer desenleri taşıdığını buldular. Bu durumun evrilmesinin sebebi olarak ortaya ilk attıkları hipotez yayılım hipoteziydi. Yayılım hipotezini sınamak için iki veri kaynağı kullandılar ve bu kaynaklardan biri örümceklerin DNAsı idi. DNA verileri ile oluşturdukları akrabalık ağacı (soyoluş) araştırmacıların bu hipotez hakkında ne çıkarımda bulunmasına sebep olmuştur?
İyi şanslar!
Sabancı Üniversitesi’nde 28 Mayıs’ta mini evrim çalıştayı düzenlenecek. Çalıştayın dili İngilizce. Ulaşım ve diğer bilgiler için web sitesine göz atabilirsiniz.
———————————
A mini workshop on evolution will take place at Sabancı University this Spring. The workshop is supported by Institute of Complex and Adaptive Matter (ICAM).
Location: Sabancı University, Faculty of Engineering and Natural Sciences, Room: G035
Contact: Defne Üçer, ducer [at] sabanciuniv.edu
Program:
13:00-13:20 Tosun Terzioğlu -Introduction
13:20-14:05 Andrew Berry – “Darwin in DNA: Detecting adaptation in molecular level”
14:05-14:50 Ayşe Erzan - “Non-adaptive Emergence of Complexity: Self replicating linear codes and gene regulatory networks”
14:50-15:10 Break
15:15-15:55 Vidyanand Nanjundiah -“Social behavior and the unit of natural selection”
15:55-16:30 Q & A Period
16:30-16:45 Ali Alpar – Concluding remarks
Üniversite Konseyleri Derneği II. Evrim, Bilim ve Eğitim Sempozyumu’nun ardından gönderilen sunumların basımını gerçekleştirdi. Bugünlerde yayınlanan “Bilim İnsanlarımız Darwin’i Selamlarken” ve Richard Dawkins’in Türkçe’ye çevrilen “Yeryüzündeki En Büyük Gösteri” kitaplarının tanıtımları için 15 Mayıs Cumartesi günü Taksim’deki dernek binasında bir kokteyl düzenleniyor. “Evrimi Anlatmak ve Savunmanın Güncelliği, Evrim Yayıncılığı” başlıklı söyleşi ile başlayacak etkinlik kitapların tanıtımı ve ardından kokteyl ile sürecek. İlgilenen herkes davetlidir!
8 Mayıs Cumartesi – 15.00
İzmir/Bergama – Belediye Meclis Salonu
“Evrim Neden Kaçınılmazdır?” Doç.Dr. Oğuz Altungöz
“Hastalıklarda Genetik Direnç ve Evrim” Doç.Dr. Cemal Ün
“Dünyadaki Yaşamın Süresi” Öğretmenler için Uygulama
9 Mayıs Pazar – 17.00
İzmir/Konak – Nazım Kültürevi
“Evrim Neden Kaçınılmazdır?” Doç.Dr. Oğuz Altungöz
“Hastalıklarda Genetik Direnç ve Evrim” Doç.Dr. Cemal Ün
“Bilim İnsanlarımız Darwin’i Selamlarken” Sempozyum Kitabı Tanıtımı
Bilim ve Gelecek dergisi Ankara temsilciliği, ODTÜ’de Evrim üstbaşlığı ile bir panel düzenliyor.
Panel 6 Mayıs 2010 Perşembe günü saat 12.30′da ODTÜ MM-25 salonunda gerçekleşecek. Panelin konuşmacı listesi şöyle:
Prof. Dr. Aykut Kence – ODTÜ Biyoloji Bölümü
Prof. Dr. Metin Özbek – Hacettepe Üniversitesi Antropoloji Bölümü Bölüm Başkanı
Prof. Dr. Mahinur Akkaya – ODTÜ Kimya Bölümü
Dr. Alaeddin Şenel
Ender Helvacıoğlu – Bilim ve Gelecek Dergisi Yayın Yönetmeni
Panele katılmak için ODTÜ girişinde etkinliğin yerini ve başlığını söyleyerek ziyaretçi kartı almak gerekmektedir.
Panelin Facebook sayfası burada.
1) Bakteri evrimi ile savaşmak
Dr. Carl Bergstrom evrimi yönlendiriyor. Washington Üniversitesi’ndeki laboratuvarında Carl, mikrop popülasyonlarının evrimsel geleceklerini nasıl kontrol edebileceğini, onları farklı ortamlara sürükleyerek anlamaya çalışıyor. Bu laboratuvar, geleneksel bir biyoloji laboratuvarına hiç benzemiyor: burası odalar, test tüpleri, mikroskoplar ya da petri kapları yerine bilgisayarlar, yazı tahtaları, kitaplar ve kahve makineleri ile dolu. Carl daha zeki köpekler yaratmaya ya da T. rex’i yeniden canlandırmaya çalışmıyor. Onun gözü daha ulaşılabilir bir hedefte: hastanelerde ilaçlarımıza karşı direnç geliştirebilecek şekilde evrilmiş bakterileri kontrol altına almak. Bu çalışmasında araç olarak bilgisayarları, matematiği ve evrim kuramını, fikirlerini test edebilmek için de hastanelerin yoğun bakım ünitelerini kullanıyor. Bu çalışma, evrim kuramının insan yaşamındaki en önemli uygulamalarından birine örnek.
2) Çiftçiler İlaç Bağımlılığını Bırakıyor
Bu ay bakterilerin antibiyotik direncine sahip olacak şekilde evrilmesi konusunda bir diğer yazı da Evrimi Anlamak’taki Evrim Haberleri arşivinden geliyor. Eylül 2005 tarihli bu haber, kümes hayvanları için kullanılan antibiyotiklerin insan sağlığına dolaylı etkileri ile ilgili. Haberde Baytril isimli antibiyotiğin kümes hayvanlarında kullanımının Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından yasaklanması anlatılıyor. Bu kararın alınma sebebi, antibiyotiklere dirençli bakterilerin evriminin doğuracağı tehlikeleri azaltmak. Bu yazının sonunda öğretmenlerimizin derslerde kullanabilecekleri tartışma soruları ve kaynakça bulunuyor.
3) Evrim Biliminin Kanıtları
Evrim kuramının kalbinde yatan temel fikir, yaşamın milyarlarca yıldır var olduğu ve zaman içinde değişime uğradığıdır. Kanıtların ezici çoğunluğu bu gerçeği destekler. Bilim insanları evrimin detayları hakkında tartışmaya devam ediyorlar, ancak “Yeryüzündeki yaşam uzun bir geçmişe sahip midir?” sorusunun cevabı en azından iki yüz yıldır “evet” olarak yanıtlanıyor. Bu bölümde dünya üzerindeki yaşamın öyküsünü ortaya dökmek için kullanılan kanıt gruplarını keşfedeceksiniz.
Keyifli okumalar!
Evrim Çalışkanları
Küçük bir hatırlatma: Yeni yayınlanan bölümlerden haberdar olmak için Evrimi Anlamak ana sayfasındaki “bizden haber alın” kutusuna e-posta adresinizi yazarak haber listemize üye olabilir veya Facebook sayfamızdan yenilikleri ve etkinlik haberlerini takip edebilirsiniz. Ayrıca yeni bölümlerin listesine bu sayfadan da ulaşabilirsiniz. Önerileriniz, sorularınız veya bize katkı koyabileceğiniz konular için bu blogdaki “hakkımızda” sayfasındaki e-posta adresinden bizlerle bağlantıya geçebilir veya bu yazıya yorum yazarak düşüncelerinizi bizlerle paylaşabilirsiniz.
Evrim Çalışkanları, Avrupa Evrimsel Biyoloji Derneği’nin (European Society of Evolutionary Biology – ESEB) anadili İngilizce olmayan ülkeler için açtığı halk eğitimi para fonundan pay almaya hak kazandı. Evrim Çalışkanları’na ayrılan fon, Evrimi Anlamak sitesinin Türkiye’de daha geniş kitlelere tanıtılması için kullanılacak.
Fon başvurusunda emeği geçen tüm Evrim Çalışkanları’na teşekkürler!
Bilim ve Ütopya Dergisi 8-9 Mayıs tarihlerinde İzmir’de bir evrim kursu düzenliyor.
Katılım şartları ve başvurular için iletişim bilgileri: Hasan Ali Kızılırmak, 05069095148, 0 232 4259050- evrimkursu@gmail.com- kizilirmakhasanali@gmail.com
Evrim Kursu- İzmir Programı
8- 9 Mayıs 2010 Cumartesi- Pazar saat 09.30- 18.00
09.30- 10.30 Açılış Dersi: Bilim nedir? Bilimin yöntemi?- Prof. Dr. Semih Koray
10.30- 10.45 Soru- Cevap
10.45- 11.00 Çay arası
11.00- 11.30 Türkiye’de Bilim ve Toplum Orhan Bursalı
11.30- 11.45 Soru- Cevap
11.45- 12.00 Çay arası
12.00- 12.30 Darwin, Beagle Yolculuğu ve Evrim Kuramı Prof. Dr. Ali Nihat Bozcuk
12.30- 13.00 Yemek arası
13.00- 13.30 Darwin, Beagle Yolculuğu ve Evrim Kuramı Prof. Dr. Ali Nihat Bozcuk
13.30- 13.45 Soru-Cevap
13.45- 14.00 Çay arası
14.00- 14.30 Evrim’e Moleküler Kanıtlar Doç. Dr. Filiz Gürel
14.30- 14.45 Çay arası
14.45- 15.15 Evrim’e Moleküler Kanıtlar Doç. Dr. Filiz Gürel
15.15- 15.30 Soru- Cevap 15.30- 15.45 Çay arası
15.45- 16.15 Evrimsel Psikolojiye Giriş: Temel Kavramlar, Bulgular ve Tartışmalar Dr. Hasan G. Bahçekapılı
16.15- 16.30 Çay arası
16.30- 17.00 Evrimsel Psikolojiye Giriş: Temel Kavramlar, Bulgular ve Tartışmalar Dr. Hasan G. Bahçekapılı
17.00- 17.15 Soru- Cevap
17.15- 17.30 Çay arası
17.30- 18.15 Evrim ve Davranış: Davranışın Homojen ve Heterojen Yapıtaşları Doç. Dr. Hakan Çetinkaya
18.15- 18.30 Soru- Cevap İkinci Gün
10.30- 11.30 Evrim gerçeği Prof. Dr. Ali Demirsoy
11.30- 12.00- Soru- Cevap
12.00- 13.00 Yemek arası
13.00- 14.00 Evrim gerçeği Prof. Dr. Ali Demirsoy
14.00- 14.15 Soru- Cevap
14.15- 14.30 Çay arası
14.30- 15.00 İnsanın evrimi Arş. Gör. Ferhat Kaya
15.00- 15.15 Çay arası
15.15- 15.45 İnsanın evrimi Arş. Gör. Ferhat Kaya
15.45- 16.00 Soru-Cevap
16.00- 16.15 Çay arası
16.15- 16.45 Fosil örnekleri ile evrim teorisi Arş. Gör. Ferhat Kaya
16.45- 17.00 Çay arası
17.00- 17.30 Fosil örnekleri ile evrim teorisi Arş. Gör. Ferhat Kaya
17.30- 17.45 Soru- Cevap
17.45- 18.15 Katılım Belgelerinin Sunulması
Bu yazı kendisi aynı zamanda bir Evrim Çalışkanı olan Can Holyavkin tarafından, Biyo RSS Blogu için kaleme alınmıştı. Eş zamanlı olarak yazıyı buradan yayınlıyor, Can’a teşekkür ediyoruz.
Bir süre önce internette rastladığım ilkel bir evrim simülasyonunu sizinle burada paylaşmıştım. Bu sefer tanıtımını yapacağım simülasyon ise bambaşka.
Evrim teorisi içinde ne varsa bu simülasyonda da var. Rasgele mutasyonlar, Doğal Seçilim, Rasgele Besin Dağılımı, Eş seçimi ve Evrim geçiren küçük canlılar. Diğer adıyla swimbot’lar.
Bu tanıtıma konu olan bu simülasyon, Jeffrey Ventrella adındaki bir programcının 2004’te yazdığı “Darwin Pond” adındaki ufak program ile hayatına başladı.
Bu programın amacı basitti: Hayatı oluşturan basit öğeleri (yemek, çiftleşme vs) bilgisayar ortamında simüle etmek. 2005’te son güncellemesi yapılan program, adı “Gene Pool” olarak değiştirilip, içerik ve görsel açıdan geliştirilerek tekrar yayınlandı.
Peki “Gene Pool” nedir?
“Gene Pool”, yüzlerce sanal organizmanın, yüzme yeteneklerine göre evrildikleri bir bilgisayar programıdır. Bu küçük organizmalar “swimbot” olarak adlandırılıyor.
Swimbot’lar normal canlıların gerçekleştirdiği temel davranışları gerçekleştirebiliyor. Örneğin, diğer canlılar gibi çiftleşebiliyor, yemek yiyebiliyor, hareket edebiliyor ve ölebiliyorlar.
Ve tüm bunların gerçekleşmesinde önemli rolü bulunan “doğayı”, siz kontrol edebiliyorsunuz. Mesela, çiftleşme sırasında dikkate alınacak kriterleri siz belirleyebiliyorsunuz. Örneğin, “benzer renktekiler çiftleşsin” dediğiniz zaman, bir süre sonra, popülasyonda sadece belirli renklerin kaldığını görüyorsunuz. Öte yandan, “her birey kendinden daha büyük bir bireyle çiftleşmeye eğimli olsun” dediğiniz de, bir süre sonra dev yüzücüler ortaya çıkmaya başlıyor.
Çiftleşen bireylerin çocukları da, ebeveynlerin özelliklerinin karışımını alıyor. Burada tüm karakterlerin eşit baskınlıkta olduğu varsayılıyor. Genler, ebeveynlerden yavrulara rasgele geçiyor.
Swimbot’ların diğer bir ihtiyacı da yemek yemek. Yemekler, doğal ortamda bulunduğu gibi, rasgele yerlerde ortaya çıkabiliyor. Yiyeceklerin tekrar oluşma hızlarını ve ne kadar alana yayılacaklarını ayarlayabiliyorsunuz. (Böylece, mesela yiyeceğin kısıtlı olduğu bir ortamda swimbotların nasıl evrildiğini test edebilirsiniz.) Programla gelen diğer harika bir özellik de, zamana bağlı olarak yemek ve popülasyon arasındaki ilişkiyi görebilmenizi sağlayan bir tablo bulunması.
Swimbot’ların belli bir enerjisi var. Bu enerji, gösterdikleri yüzüş şekli ile orantılı şekilde azalıyor. Besin aldıkça tekrar yükseliyor. Dolayısı ile etkili yüzüş gösteremeyip, besine ulaşamayan “başarısız” bireyler gen havuzundan siliniyor.
Havuzunun içinde çoğu zaman yüz kadar swimbot olabiliyor. Bunların bazıları çok hoşunuza giderse, onları hareket ettirip besine kolay yoldan ulaşmalarını sağlayabiliyorsunuz. (Doğa da bazen adil olmayabilir! Ya da bunun “yapay seçilim” olduğunu varsayabiliriz.) Bu favori swimbot’larınızı kaydedip ileride yeni bir havuzda da yer almalarını sağlayabiliyorsunuz.
Programı ücretsiz olarak indirip kurabilmeniz mümkün. Mac ve Windows için ayrı ayrı sürümleri mevcut. 314 kb’lık boyutu ile bilgisayarda da oldukça ufak bir yer kaplıyor.
Windows Kurulum Dosyası / Mac Kurulum Dosyası
Programın nasıl çalıştığı, temelleri, swimbot’ların gerçekleştirdiği hareketlerin neye dayandırıldığı, çiftleşme kriterlerinin ayrıntıları gibi bilgilere ve daha fazlasına, programın yaratıcısı Jeffrey Ventrella tarafından yazılan kitapçıktan ulaşabilirsiniz.
GenePool: Exploring The Interaction Between Natural Selection and Sexual Selection
“Evrimi Anlatıyoruz” Gezileri devam ediyor.
15 Nisan Perşembe
“Evrim Kuramı Üzerine” Araş. Gör. Deniz Şahin (İTÜ Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü)
“Moleküler Kanıtlar” Doç. Dr. Filiz Gürel (İ.Ü. Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü)
Yer: İstanbul Teknik Üniversitesi / Kültür Sanat Birliği Küçük Salon (Maslak Yerleşkesi)
Saat: 16:30
