Kitap ödüllü 3. yarışmamızın sonuçları belli oldu!
Sorduğumuz soruya doğru cevap verip Kuzey Yayınları’ndan Richard Dawkins’in “Yeryüzündeki En Büyük Gösteri” kitabını kazanan talihli okurlarımız şöyle:
Kazananların yarisma [at] evrimcaliskanlari.org adresine, isim, soyad, telefon numarası ve kitabın postayla gönderileceği adresi en kısa zamanda bildirmeleri gerekiyor.
Sorduğumuz soruların cevabı şöyle olacaktı:
1) CEVAP: A, C, D.
Açıklama: Dişi balıklar eşleşmek için açık renkli yüzeyde göze çarpan renkli lepistesleri tercih ederler. Bu yüzden A, C ve D şıklarındaki balıklar eşeysel seçilim sonucu tercih edilmiş olur. B şıkkındaki balık hem ortamla benzer renge sahip olduğundan hem de göze çarpmasını sağlayacak deseni olmadığından dişiler tarafından seçilmez veya renkli balıklara oranla çok daha az seçilir.
2) CEVAP: B
Açıklama: Burada ortamda bir avcı var. Avcı, göze çarpan renkli balıkları yakalayacağından, A, C ve D şıklarındaki balıkların hayatta kalma oranı düşecektir. Bu da zamanda B şıkkındaki balığın seçilmesi ile sonuçlanacaktır.
Karadeniz Teknik Üniversitesi Biyoloji Kulübü’nün geleneksel “Moleküler Biyoteknoloji Bahar Okulu“nun beşincisi 22-25 Nisan 2010 tarihleri arasında düzenlenecek. Aralarında Prof. Dr. Ali Demirsoy’un da bulunduğu konuşmacıların listesi burada. Katılmak istiyorsanız bir an önce kayıt yaptırmayı unutmayın!
Diğer etkinlik haberimiz ise İzmir’den. Düşünbil Dergisi ve İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin ortaklaşa düzenlediği “İnsan Nasıl İnsan Oldu” isimli konferans 11 Nisan Pazar günü İsmet İnönü Kültür Merkezi’nde saat 14.00′da gerçekleşecek. (Ayrıntılar aşağıdaki posterde).
Evrim kuramının kalbinde yatan temel fikir, yaşamın milyarlarca yıldır var olduğu ve zaman içinde değişime uğradığıdır. Kanıtların ezici çoğunluğu bu gerçeği destekler. Bilim insanları evrimin detayları hakkında tartışmaya devam ediyorlar, ancak yeryüzündeki yaşamın uzun bir geçmişe sahip olup olmadığı ve türlerin birbirinden türeyip türemediği soruları, en azından iki yüzyıldır olumlu yanıtlanıyor.
Hatırlarsanız geçtiğimiz aylarda Evrim Çalışkanlarına da destek veren, artık hepimizin tanıdığı Richard Dawkins, Eylül 2009’da Darwin yılı şerefine yeni kitabı The Greatest Show on Earth’ü yayınlamıştı. Her biri aynı zamanda Evrim Çalışkanı olan çevirmenlerden oluşan ufak bir ekip, kitabın Türkçe’si için uzun zamandır titizlikle çalışıyordu ve kitap Yeryüzündeki En Büyük Gösteri adıyla Mart 2010 ayı içerisinde raflardaki yerini aldı. Kitabın önsözünü ve 1. bölümünü buradan sizlerle paylaşıyoruz. O sayfalardan da okuyabileceğiniz gibi, Dawkins artık yığınla birikmiş olan evrimin kanıtlarını okurları için güzelce özetlemek istemiş ve bunu da her zamanki akıcı ve açıklayıcı diliyle oldukça başarılı bir şekilde yapmış. Kitapta pek çok evrimsel hikaye ve güncel bilimsel bulgular, olgusal açıklama, felsefi çıkarım ve deneysel uygulama anlaşılır görseller ve öğretici örneklerle okuyucuya aktarılıyor. Ama Dawkins elbette bu bilgileri Darwin’den Wallace’a pek çok bilim insanından şairlere ve yazarlara kadar ilgiyle okuyacağınız alıntılarla da zenginleştiriyor. “Evrimi Anlamak Hayatı Anlamaktır” diyor ve bu kitabı keyifle okuyacağınızı umuyoruz.
Künye:
YERYÜZÜNDEKİ EN BÜYÜK GÖSTERİ – Evrimin Kanıtları Orijinal İsim: The Greatest Show on Earth – The Evidence For Evolution Yazar: Richard Dawkins Çevirenler: İstem Fer, Kahraman İpekdal, B. Duygu Özpolat ve Uygar Polat Editör: Uygar Polat, Tunç Tuncay Bilgin Yayıncı:Kuzey Yayınları 2010, Detay: 444 sayfa
YARIŞMA (Güncelleme: Yarışma sona ermiş bulunmaktadır)
Daha önce yaptığımız gibi sizler için bir yarışma sorusu hazırladık. Aşağıdaki yarışma sorusuna doğru cevap veren kişiler arasından çekilecek kurada seçilen 5 kişi Kuzey Yayınları’ndan kitap ödülü kazanacak. Yarışmaya katılım için herhangi bir yaş sınırı yok. Tek yapmanız gereken, e-postanızın “konu” kısmına “YARIŞMA-03″ yazıp, cevabı e-postanızda belirtip, yarisma[at]evrimcaliskanlari.org adresine göndermek ([at] yerine @ işaretini koymanız gerekiyor).
Unutmayın! E-postanızı 8 Nisan 2010 Perşembe Türkiye saati ile gece 12:00′a kadar göndermiş olmanız gerekiyor. 12 Nisan Pazartesi günü sonuçları buradan açıklayacağız.
İşte yarışma sorumuz: Bu soru, Evrimi Anlamak’ta ilk kez buradan yayınladığımız yeni bir bölüm olan “Evrim Biliminin Kanıtları“ndan geliyor. Bölümü okuduğunuzda Endler’in lepistesler hakkında yaptığı bilimsel araştırmalarının anlatıldığı bir sayfaya rastlayacaksınız. Burada, seçilim baskısının lepisteslerin renk ve desenleri üzerinde nasıl bir etkiye sahip olduğundan bahsediliyor.
Endler’in yazıda sözü edilen deneylerinde, ortamda avcı bulunmadığı durumda etkili olan seçilim eşeysel seçilimdi. Aşağıdaki balıkların hepsinin avcı bulunmayan beyaz (çok açık renk ve desensiz) çakıllı bir havuzda bulundukları durumda: (Soru 1) aralarından hangisinin veya hangilerinin seçilmesini beklersiniz? (Soru 2) Eğer ortama avcı bir tür sokulursa hangisinin veya hangilerinin seçilmesini beklersiniz? (Cevaplarınızı 1. ve 2. soru için şıkları yazarak göndermeniz yeterli).
İpucu: Evrim Biliminin Kanıtları bölümünde Endler’in deneyinin anlatıldığı sayfadaki “Daha Fazlasını Keşfet” bağlantısını mutlaka okuyun!
Ödül: Richard Dawkins’in son kitabı Yeryüzündeki En Büyük Gösteri’nin Türkçe çevirisi.
Bu ay 3 yeni yazı ile karşınızdayız. Bu yazılardan ilki, kimi türlerin evriminin küresel ısınmadan nasıl etkilendiğiyle ilgili. Diğer iki yazı ise evrim kuramının insan yaşamındaki pratik uygulamalarından bahsediyor: tarım ve sağlık.
Küresel ısınma (iklim değişikliği), adı üstünde, sıcak bir konu. Her ne kadar küresel ısınmanın sebebi, yani insanoğlunun üretimleri sonucu ortaya çıkan sera gazlarının sıcaklık artışına sebep olması, yeni bir haber değilse de, küresel ısınmanın etkileri hep manşetlerde. Hatırlarsanız, bir Evrim Çalışkanı olan Dr. Arpat Özgül’ün de küresel ısınma yüzünden küçülen koyunlar ile ilgili makalesi geçtiğimiz sene Science dergisinde yayınlanmıştı (haberi buradaydı). Yayına hazırladığımız bu yazı ise, konunun ayrıntılarına ve küresel ısınmanın başka türlerde sebep olduğu evrimsel değişikliklere değiniyor. Bu yazının sonunda öğretmenlerimizin derslerde kullanabilecekleri tartışma soruları var.
Evrim kuramının tarım bitkilerini koruyup geliştirebilmemiz için bize pek çok açıdan nasıl yardımcı olduğunu keşfedin. Bu yazı genetik çeşitlilik, hastalıklara direnç ve tarım zararlılarını kontrol altına alma konularına odaklanıyor ve şu soruları cevaplıyor: Evrim Dünya’daki besin üretimini nasıl etkiler? Genetik çeşitlilik eksikliği tahıllara nasıl zarar verir? Evcil tahılların evrimsel tarihini anlamak neden önemlidir? Zararlılar zararlıkırana karşı nasıl direnç kazanırlar/geliştirirler?
Amerika Birleşik Devletleri’nde sadece bu yıl 200.000 kadına göğüs kanseri tanısı kondu. Bu yüzden bu araştırmalara bütçe yaratılması, araştırma sonuçlarıyla milyonlarca insanın hayat kalitesinin ve yaşama olasılığının yükselmesini sağlayabilir. Fakat artan ilgi ve paraya rağmen, göğüs kanseri ve diğer kanser türlerinin tedavisi, hepimizin bildiği gibi, oldukça zor. Evrimin merceğinden bakmak, kanser tedavisinin neden pek kolay olmadığını ve kanserde yeni tedavi yöntemlerinin neden gerekli olduğunu açıklamaya yardımcı oluyor. Bu yazının sonunda da öğretmenlerimizin derslerde kullanabilecekleri tartışma soruları var.
Keyifli okumalar!
Evrim Çalışkanları
Küçük bir hatırlatma: Yeni yayınlanan bölümlerden haberdar olmak için Evrimi Anlamak ana sayfasındaki “bizden haber alın” kutusuna e-posta adresinizi yazarak haber listemize üye olabilir veya Facebook sayfamızdan yenilikleri ve etkinlik haberlerini takip edebilirsiniz. Ayrıca yeni bölümlerin listesine bu sayfadan da ulaşabilirsiniz. Önerileriniz, sorularınız veya bize katkı koyabileceğiniz konular için bu blogdaki “hakkımızda” sayfasındaki e-posta adresinden bizlerle bağlantıya geçebilir veya bu yazıya yorum yazarak düşüncelerinizi bizlerle paylaşabilirsiniz.
Evrimsel süreci açıklayan güzel bir grafik çalışma (büyük hali için resme tıklayın)
Bu çalışma Sabancı Üniversitesi Görsel Sanatlar ve Görsel İletişim Tasarımı bölümünde yüksek lisans öğrencisi ve öğretim asistanı olan Deniz Cem Önduygu‘ya ait. Cem evrimsel tasarım üzerine araştırma yapıyor.
ÜKD Evrim Sürüyor Çalışma Grubu ülkenin dört bir yanında öğrencilere, öğretmenlere, bilim meraklılarına, aydınlıktan yana olan herkese evrimi anlatmak için yola çıkıyor. Süreklileşmiş bir faaliyetle evrimin anlatılmasının gerekli olduğunu düşünen ve çalışmalarına devam eden ESÇG, yeni etkinliklerle üniversitlere gelmeye başladı.
Bu haftanın programı:
18 Mart Perşembe
“Evrimin Molekülleri, Moleküllerin Evrimi” / Dr. Çağatay Tarhan (İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü)
“İnsan Psikolojisinde Evrimin İzleri” / Dr. Murat Kınıkoğlu (Kardiyolog)
“Dünyadaki Yaşamın Kısa Tarihi” / Kerem Şenvardar (Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Biyoloji Bölümü)
Yer: İ.Ü. Çapa Tıp Fakültesi Kemal Atay Amfisi
Saat :17.00
19 Mart Cuma
“Evrimin Molekülleri, Moleküllerin Evrimi” / Dr. Çağatay Tarhan (İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü)
“İnsan Psikolojisinde Evrimin İzleri” / Dr. Murat Kınıkoğlu (Kardiyolog)
“Mantık Hataları ve Evrim” / İstem Fer (İTÜ Bilişim Enstitüsü Hesaplamalı Bilim ve Mühendislik)
Yer: Kültür Üniversitesi (Ataköy)
Saat: 15.00
Bilimsel düşüncenin yayılması gayesiyle evrimi belediyelerde, kültürevlerinde, liselerde de anlatarak gezilerini sürdürmeyi planlıyorlar. Sizlerde iletişime geçebilirsiniz. iletisim@evrimsempozyumu.org
İstanbul Üniversitesi Öğrenci Kültür Merkezi’ne bağlı Sosyal Araştırmalar Kulübü(SAK) evrim derslerinin üçüncüsünü gerçekleştirdi.ÖKM tiyatro salonunda yapılan etkinliğin konuğu İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Filiz Gürel’di.
Etkinliğe moleküler biyoloji ve genetik öğrencilerinin dışında hukuk, uluslararası ilişkiler, gazetecilik, işletme, bilgi ve belge yönetimi, maden mühendisliği ve daha birçok bölümden öğrenci ilgi gösterdi. Yaklaşık 100 kişinin katıldığı Evrim Dersi’nin konusu “Evrime Moleküler Kanıtlar”dı. Doç. Dr. Filiz Gürel, evrimin moleküler mekanizmalarını ve yüzyılın bilimi genetiğin su yüzüne çıkardığı evrimsel kanıtları sade bir dille anlattı. Günümüzde gelişmiş ülkelerde evrimin varlığı veya yokluğunun tartışılmadığını vurgulayan Gürel, oldukça geride olduğunu belirtti. Gösterdiği fosil örnekleri ile insanın evrim sürecine dair bilgiler verirken moleküler analizlerle bunu destekledi. Moleküler evrimin geleceğine de değindiği konuşmasında yönlendirilmiş evrim çalışmalarının başladığından ve evrim sürecinin daha ileri basamaklarının tahmin edilebileceğinden bahsetti.
Konuşma sonrasında yapılan karşılıklı söyleşide ilerici ve aydın toplum düzeyine ulaşabilmek için bilimin ve son yıllarda alevlenen evrim karşıtı gerici saldırılar nedeniyle evrimin önemli olduğu vurgulandı. Bunun için öncelikli olarak evrim eğitiminin bilimsel olarak verilmesi gerektiğine değinildi.
Evrim Dersleri’nin ilkine “Toplum Gözünde Evrim ve Bilimsel Düşünce” konulu konuşması ile Bilim ve Gelecek dergisi genel yayın yönetmeni Ender Helvacıoğlu, ikincisine “Evrim Kuramı Üzerine” konuşması ile İTÜ Moleküler Biyoloji ve Genetik araştırma görevlisi Deniz Şahin katılmıştı. Etkinlikler oldukça ilgi çekmişti. Aydınlanma yolunda çalışan Sosyal Araştırmalar Kulübü, Evrim Dersleri’ne dönem boyu devam edecek. Tarihleri ve seminer konularını buradan duyuracağız.
Douglas Futuyma ile II. Evrim, Bilim ve Eğitim Sempozyumu sırasında yapılan röportaj yayında. Biz de buradan duyuralım. Uygar Polat’ın soruları, soLvideo’nun ve Üniversite Konseyleri Derneği’nin emeği ile yayına sunulmuş. İyi seyirler.
Evrimi Anlamak’ta bu defa yeni bölümlerimiz çok önemli temel kavramların anlaşılması için son derece faydalı iki yazı paketi: “Bilimin Doğası” ve “Doğal seçilim ve uyarlanım ile ilgili yanılgılar”
Bilimin nasıl işlediğini yani bilim insanlarının araştırmalarını nasıl yürüttüklerini, bir doğa olayını açıklamaya çalışırken nasıl sorular sorduklarını, deneyleri nasıl tasarladıklarını öğrenmek ve anlamak, bilimsel bilgi ile bilimsel olmayan bilgiyi ayırt edebilmenin ilk adımı. Kendinizi günümüzde sık sık, sonu gelmeyen ve hiçbir verimi olmayan, düğüm olmuş tartışmaların içinde buluyor olabilirsiniz. Bu tartışmaların verimsizliğinin en büyük nedenlerinden birinin bilimsel bilginin ve bilimsel yöntemin ne olduğunun yeterince anlaşılmaması olduğunu düşünüyoruz. Bu yazı bilimin prensiplerini, özelliklerini, kültürel bağlamdaki yerini anlatıyor. Her seviyeden ve yaştan okurumuza hitap edeceğini düşünüyoruz. Yazı aynı zamanda, öğretmenlerimizin de Fen Bilgisi ve benzeri derslerde yararlanabilecekleri bir materyal.
Zaman zaman, bir canlıda size ilginç gelen bir özellik üzerinde “acaba neden doğal seçilim tarafından tercih edilmiş?” diye kafa yoruyor olabilirsiniz. Fakat canlılarda (veya fosillerde) gözlemlediğimiz her şey doğal seçilimin ve uyarlanımın sonucu olarak ortaya çıkmak zorunda değil. Veya doğal seçilimin bir canlının sağ kalması için ona gereken bütün özellikleri verdiğini mi düşünüyorsunuz? Büyük yanılgı!
Bu yazı evrim kuramının temel kavramları hakkındaki yanlış anlamaları gideriyor. Bu bölümün sonundaki “Daha Fazlasını Keşfet” bölümünde verilen “Evrim hakkındaki diğer yanılgılar” yazısının da bugüne kadar aklınıza takılmış olabilecek pek çok konuda sizleri aydınlatacağını umuyoruz. Ayrıca bu bölüm, öğretmenler tarafından, hem öğrencilerin ne tip kavramları yanlış anlayabileceğine dair, hem de ders esnasında gelecek sorulara nasıl yanıtlar verilebileceğine dair bir kılavuz olarak kullanılabilir.
Pek yakında yeni yazılarla yine karşınızda olacağız!
Evrim Çalışkanları
Küçük bir hatırlatma: Yeni yayınlanan bölümlerden haberdar olmak için Evrimi Anlamak ana sayfasındaki “bizden haber alın” kutusuna e-posta adresinizi yazarak haber listemize üye olabilir veya Facebook sayfamızdan yenilikleri ve etkinlik haberlerini takip edebilirsiniz. Ayrıca yeni bölümlerin listesine bu sayfadan da ulaşabilirsiniz. Önerileriniz, sorularınız veya bize katkı koyabileceğiniz konular için bu blogdaki “hakkımızda” sayfasındaki e-posta adresinden bizlerle bağlantıya geçebilir veya bu yazıya yorum yazarak düşüncelerinizi bizlerle paylaşabilirsiniz.
